Profil səhifəsi

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
İnsan resursları və elmmetrik məlumatlar bazası

Elmi fəaliyyət

Qeyd: Elmi fəaliyyət Google Scholar profilindəki nəşrlər əsasında süni intellekt (DeepSeek-V3.2-reasoner) tətbiqi ilə tərtib olunmuşdur.(12.02.2026)

Ümumi xülasə (Sİ):

Hilal Ağamoğlanov Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Akademik Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun Şərqşünaslıq elminin tarixi və nəzəriyyəsi şöbəsində elmi işçi vəzifəsində fəaliyyət göstərir. Tədqiqatları əsasən İslamşünaslıq sahəsində, xüsusilə Qafqaz regionunun dini tarixi, İslam hüququ (fiqh), Quran təfsiri, İslam fəlsəfəsi və Qərbi Azərbaycanın mədəni-dini irsi istiqamətlərində cəmlənir. Elmi yaradıcılığında 16 nəşri var, o cümlədən 2024-2025-ci illərdə dərc olunmuş aktual monoqrafik tədqiqatlar. 'Qafqaz Müsəlmanlarının II Şeyxülislamı Fazil İrəvani: Faktlar və ziddiyyəltər arasında' (2024) məqaləsi Qafqazın dini rəhbərliyi tarixində yeni faktların təhlilinə həsr olunmuş, qeydəalınmamış arxiv materialları əsasında araşdırılmışdır. 'MK Bakuvinin “Kəşfül-Həqayiq” təfsirində zinakarla evliliyə dair verdiyi hökm və “ən-Nur” surəsinin 3-cü ayəsinin' (2021) və 'İslamda at, qatır və ulaq ətlərinin hökmünün quran prizmasından təhlili' (2021) məqalələri fiqh məsələlərinə klassik mənbələr əsasında yeni yanaşmalar təqdim edir. 'Seyid Məhəmmədhüseyn Təbatəbayinin “Bidayətül hikmət” əsərində varlıq fəslinin tərcümə və şərhi' (2020) İslam fəlsəfəsinin əsaslı şərhlərini əhatə edir. Tədqiqatçının beynəlxalq səviyyəli elmi nəşrləri arasında 'Islamic Scholars Active in the Religious-Spiritual and Scientific-Social Spheres in Western Azerbaijan' (2025), 'The Iravani Scholarly Lineage and Sufi Orientation: The Life and Legacy of Abdulkarim Iravani' (2025) və 'Sheikh Qasim Muhajir Irevani and His Religious-Social Activities' (2025) əsərləri xüsusi yer tutur. Həmçinin klassik islami mətnlərin ('Tefsiru Ayyasi', 'Besairud-dereceat', 'Kamiluz-ziyarat') Azərbaycan dilinə tərcümələrini həyata keçirmişdir. Elmmetrik göstəricilər: nəşr sayı – 16, istinad sayı – 0, h-index – 0, i10-index – 0. Hilal Ağamoğlanovun elmi dərəcəsi və elmi adı yoxdur, Şərqşünaslıq elminin tarixi və nəzəriyyəsi şöbəsində elmi işçi vəzifəsində çalışır.

Tədqiqat maraqları (Sİ):

İslam hüququ və fiqh tədqiqatları
Qafqaz müsəlmanlarının tarixi
Quran təfsiri və islami mətnşünaslıq
İslam fəlsəfəsi və təfəkkürü
Qərbi Azərbaycanın dini-mədəni irsi

İxtisas sahələri (Sİ):

İslamşünaslıq
Şərqşünaslıq
Tarix
Fəlsəfə
Tərcümə

Şəxsi məlumatlar

Tam Adı:

Hilal Əli oğlu Ağamoğlanov

Elmi dərəcə:

Elmi ad:

Təvəllüd:

İş ünvanı:

Əlaqə nömrəsi:

Email:

İş yeri məlumatları

Təşkilat / Şöbə:

Akademik Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutu / Şərqşünaslıq elminin tarixi və nəzəriyyəsi şöbəsi

Vəzifə:

Elmi işçi

Əsas iş yeri:

Bəli

İşləmə müddəti:

1 Yanvar 2024 – H/h

Elmi işlərin siyahısı

İşin adı	Jurnalın adı, Nəşriyyat, cild, N	Müəlliflər	İstinad sayı	Nəşr tarixi	Abstrakt və oxşar məqalələr
MIRZA FAZLALI AGHA IRAVANI’S PARTICIPATION IN THE FORMATION OF RELIGIOUS AND SOCIO-POLITICAL THOUGHT DURING THE CONSTITUTIONAL PERIOD	Journal of Young Researcher /Cild: 11 /N: 3	Hilal Ali Aghamoghlanov	0	2025	The religious, social, and political processes that … The religious, social, and political processes that took place in Iran and South Azerbaijan in the late 19th and early 20th centuries were characterized by a rich and complex dynamic. During this period, the Constitutional (Mashruteh) movement resonated widely across various societal strata, intensifying the interaction between traditional religious structures and modern socio-politi-cal ideologies. In particular, significant steps were taken towards establishing new forms of gover-nance in the relationship between religion and state, as well as applying democratic principles. Scholars and public figures from Iravan also voiced their opinions and played a leading role in the development of society. Mirza Fazlali Agha Iravni stands out as one of the prominent jurists, theologians, writers, and public figures of this era. His religious knowledge, scientific works, and public activities, espe-cially his involvement in the first term of the Iranian National Assembly, are significant both for preserving traditional religious concepts and for the formation of new democratic ideologies. This article thoroughly examines Mirza Fazlali Iravani's scholarly and religious activities, his role in the Constitutional movement, his participation in the Iranian parliament, his views on the relationship between religion and state, as well as his activities in the later years of his life in Ber-lin. The aim is to contribute to a deeper understanding of his personality and socio-political stance and to further the study of his contributions to the religious and social processes during the Consti-tutional Revolution. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)

Tarix	Ümumi Məqalə sayı	Ümumi İstinad sayı	h index	i10 index
1 Mart 2026	18	0	0	0
1 Fevral 2026	16	0	0	0
1 Yanvar 2026	16	0	0	0
1 Dekabr 2025	16	0	0	0
1 Noyabr 2025	16	0	0	0
1 Oktyabr 2025	9	0	0	0
1 Sentyabr 2025	9	0	0	0
1 Avqust 2025	9	0	0	0
1 İyul 2025	9	0	0	0
1 İyun 2025	9	0	0	0
1 May 2025	9	0	0	0
1 Aprel 2025	9	0	0	0
1 Mart 2025	9	0	0	0
1 Fevral 2025	9	0	0	0
1 Yanvar 2025	5	0	0	0
1 Dekabr 2024	5	0	0	0
1 Noyabr 2024	5	0	0	0
1 Oktyabr 2024	5	0	0	0
1 Sentyabr 2024	5	0	0	0
1 Avqust 2024	5	0	0	0
1 İyul 2024	5	0	0	0
1 İyun 2024	5	0	0	0

Content for WOS.

Elmi işlərin siyahısı

İşin adı	Jurnalın adı, Nəşriyyat, cild, N	Müəlliflər	Nəşr tarixi	Abstrakt və oxşar məqalələr
Qafqaz Müsəlmanlarının II Şeyxülislamı Fazil İrəvani: Faktlar və ziddiyyəltər arasında	Din Araşdırmaları Jurnalı səh: 149-171	Hilal Ağamoğlanov	2024	Məqalədə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin II Şeyxülislamı kimi … Məqalədə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin II Şeyxülislamı kimi təqdim olunan Fazil İrəvaninin bu vəzifədə olub-olmadığı araşdırılmışdır. Yazıda 1823–1873-cü illər aralığında mərkəzi Tiflis şəhərində olan məhəmmədi dini ruhanilərinin başçıları həmin dövrə aid kameral təsvir və təqvimlərlə, eləcə də o vaxta dair yazılmış məqalələrlə təhlil edilmişdir. Oxucuda aydın təsəvvür yaranması üçün mövzuya “şeyxülislamlıq” titulunun mahiyyəti, yaranma tarixi, bizim dini və siyasi coğrafiyada istifadəsi haqqında məlumatlarla başlanılmışdır. Çar Rusiyası İrəvan xanlığını istila etdikdən sonra, İrəvanda yaşamış Şeyxülislam Axund Molla Məhəmmədlə Nəcəfdə qərarlaşan Molla Məhəmməd Fazil İrəvani arasında ad eyniliyindən bənzərlik yaranmışdır. “Qafqazda İslam və şeyxülislamlar” kitabının müəllifində onların eyni şəxs olduğu haqqında təsəvvürü yaranmış, nəticədə, onu Qafqaz müsəlmanlarının II Şeyxülislamı kimi təqdim etmişdir. Bu baxımdan, məqalədə Fazil İrəvaninin həyatı barədə qısa məlumatlar verilmiş və fəaliyyətinə nəzər salınmışdır. İrəvanda yaşayan Şeyxülislam Axund Molla Məhəmmədə gəldikdə, kameral təsvirlərə əsasən, onun doğum tarixinin 1771-ci il olduğu müəyyən edilmişdir. “Şeyxülislam” adlandırılmasının səbəbləri araşdırılmış, Qacar hakimiyyəti dövründə İrəvan xanlığının xan tərəfindən təyin edilmiş rəsmi şeyxülislam vəzifəsi daşıdığına dair güclü ehtimallar aşkarlanmışdır. Xalq arasında nüfuzuna və ruhani olaraq ehtiramına görə, Çar Rusiyasında da şeyxülislam kimi qəbul olunmuş, qəzavət və şəriət məhkəməsi rəhbəri vəzifəsini davam etdirmişdir. Məqalədə onların bir çox cəhətdən – ata adları … Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
MK Bakuvinin “Kəşfül-Həqayiq” təfsirində zinakarla evliliyə dair verdiyi hökm və “ən-Nur” surəsinin 3-cü ayəsinin	Din Araşdırmaları Jurnalı / https://ait.edu.az/site/assets/files/2634/din_arasdirmalari_dekabr_2021_1.pdf /Cild: 4 /N: 7 səh: 289-316	Hilal Ağamoğlanov	2021	Qurani-Kərimdə şəriət hökmü ehtiva edən ayələrdən biri … Qurani-Kərimdə şəriət hökmü ehtiva edən ayələrdən biri “ən-Nur” surəsinin 3-cü ayəsidir. “Kəşfül-həqayiq” təfsirinin müəllifi Mir Məhəmməd Kərim Bakuvi bu ayənin şərh və təfsirinə özünəməxsus şəkildə yanaşmış, Quran ayəsinin zahiri və kəlmə mənasını dəlil götürmüş, zinakarı subay və evliyə, zinakarlıqda məşhur olan və olmayana ayırmamış, evlilik üçün tövbənin şərt olub-olmadığını qeyd etməmiş, zahirə istinadla zinakarla evliliyin haramlığına hökm etmişdir. Həmçinin zinakar şəxslə evlənənin müsəlmanlıqdan xaric olduğunu hesab etmiş və bu səbəbdən, nəticə kimi müşriklə evlənməsini də icazəli görmüşdür. Ayənin fiqhi cəhətdən təhlilinə nəzər saldıqda, zinakarla nikahın haramlığına dəlil sayıla bilmədiyi görünür. Ayə şəri qanun mənasını ifadə etmir. Fəqihlərin də ayəyə bu cür yanaşmaları məsələ ilə bağlı hökmlərində özünü büruzə verməkdədir. Belə bir evliliyi haram sayanlar isə tövbə şərti ilə bunun icazəli olduğuna hökm vermişlər. Ayəni islamaqədərki dövrdə aşkar fahişəlik edən qadınlara aid edən alimlər zinakarla evlənməyin icazəli olduğuna, bariz şəkildə haramlığa dəlalət etdiyini düşünənlər isə onlarla nikah bağlamağın haramlığına dəlil hesab ediblər. Həmçinin ayənin hökmünün nəsx olunmasına dair fərqli fikirlər də mövcuddur. Buna əsasən, nəsx olunduğunu iddia edənlər nikahın icazəli olduğuna, eləcə də nəsx olunmadığı, lakin şəri hökm mənası daşımadığı qənaətinə gələnlər də icazəli olduğuna, nəsx olunmadığını və şəri hökm mənası ehtiva etdiyi fikrini irəli sürənlər isə haramlığına hökm etmişlər. Bu mövzuda şəri hökmə təsir edən digər mühüm amillərdən biri məsələ ilə bağlı səhabə və tabeunların fərqli fikirlər irəli … Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
İslamda at, qatır və ulaq ətlərinin hökmünün quran prizmasından təhlili	Din Araşdırmaları Jurnalı səh: 291-310	Hilal Ağamoğlanov, Əhməd Niyazov	2021	İslam şəriətində ətinin yeyilməsi halal olan qoyun, … İslam şəriətində ətinin yeyilməsi halal olan qoyun, keçi, dəvə, inək kimi heyvanların adları Qurani-Kərimdə qeyd olunur. Bunlarla bərabər, ətinin yeyilməsinin caiz olub-olmaması barədə müxtəlif fikirlərin səsləndirildiyi at, qatır və ulağın da adları çəkilir. Bəzən bu heyvanların ətlərinin yeyilməsinin Qurani-Kərimdəki “ən-Nəhl” surəsindəki 5-8-ci ayələrindən anlaşıldığı qeyd edilir. Mövzu ilə bağlı həm hədislərdə, həm də tarixdə baş vermiş hadisələrdə hökmə təsir edəcək dəlillər mövcuddur. Məqalədə şiə imamiyyə və əhli-sünnə məzhəb fəqihlərinin mövzuya dair ictihad və istidlalları, alimlərin müvafiq rəyləri qeyd olunur. Alınan nəticəyə əsasən, Qurani-Kərimdəki “ən-Nəhl” surəsinin 8-ci ayəsinin at, qatır və ulaq ətlərinin yeyilməsinin haramlığına dəlil sayılması düzgün hesab edilmir. Belə ki, həmin ayələr hicrətdən öncə Məkkədə nazil olmuş, ulaq və qatır ətlərinin haram elan edilməsi hadisəsi isə hicrətdən 7 il sonra Xeybər savaşında baş vermişdir. Həmçinin adıkeçən heyvanlar donuz kimi zatən nəcis deyillər və bu səbəbdən, onların haramlığı müəyyən illətlərə bağlı olmalıdır. Xeybər savaşı günlərində belə bir illətin bu heyvanlardan biri olan ulağın yükdaşıma məqsədli, həmçinin cəllalə (nəcis yeməyə adət etmiş) olması göstərilə bilər. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Seyid Məhəmmədhüseyn Təbatəbayinin “Bidayətül hikmət” əsərində varlıq fəslinin tərcümə və şərhi	Din Araşdırmaları Jurnalı səh: 187-211	Hilal Ağamoğlanov, Ələddin Məlikov	2020	S.M.Təbatəbayi (16.02.1904-15.11.1981) yazdığı əsərlərə əsasən, şəksiz, Şərq … S.M.Təbatəbayi (16.02.1904-15.11.1981) yazdığı əsərlərə əsasən, şəksiz, Şərq dünyasının görkəmli filosofudur. Onun İslam fəlsəfəsinin kütləviləşməsində də rolu böyükdür. İslam dünyasında fəlsəfənin həm kəmiyyət, həm də keyfiyyət baxımından genişlənməsi üçün fəlsəfi dərsliklər yazmağa başlamışdır. Bu məqsədlə üç əsas dərslik kitabı yazaraq, İslam fəlsəfəsinin ümumiləşməsi, eləcə də pedaqoji fəaliyyətdə formalaşması üçün böyük əmək sərf etmiş və bu kitablarda ənənəvi üslubdan ayrılaraq, daha çox fəlsəfi məsələlərin metadoloji və epistemoloji tərəflərinə diqqət yetirmişdir. Bu üç kitab hazırda İslam fəlsəfəsi tədrisində fundamental dərslik hesab edilir. Həmin kitablar “Bidayətül hikmət”, “Nihayətül-hikmət”, “Fəlsəfənin prinsipləri və realizm metodu”ndan ibarətdir. Aydındır ki, S.M.Təbatəbayi Sədrəddin Şirazinin “Transsendental fəlsəfə” cərəyanına mənsubdur. Həmin kitablar son əsrlərdə qeyd edilən cərəyanın ən qiymətli və dəyərli kitablarından hesab edilir. Məqalədə ilk öncə S.M.Təbatəbayinin yaradıcılığı, elmi üslubu və düşüncələri haqqında qısa arayışdan sonra, onun ontologiyasına nəzər salmışıq. Bunun üçün ən yaxşı mənbə olaraq, onun “Bidayətül hikmət” əsərinin ilkin mərhələsini seçmiş və Ana dilimizə tərcümə etmişik. Kitabın ilkin mərhələsi on iki fəsildən ibarətdir. Bütün fəsillər tərcümə edilmiş, qeyd və şərhlərlə verilmişdir. Sözügedən fəsillərdə mütləq mövcud anlayışı, varlığın əslliyi, kəsrətdə vəhdət prinsipi, təzahürün qeyri-həqiqiliyi, varlığın mərtəbəli olması, yoxluq anlayışı və onun varlığa olan nisbəti kimi mövzular yer almışdır. Məqalədə İslam fəlsəfəsinin ontologiya haqqında düşüncələrini öyrənmək istəyənlər üçün ehtiyac … Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
İmamiyyə məzhəbinə görə İmam qaib olduğu dövrdə Cümə namazının hökmü	Din Araşdırmaları Jurnalı /Cild: 3 /N: 4 səh: 287-307	Hilal Ağamoğlanov	2020	İslam dininin vacib ibadətlərindən biri Cümə namazıdır. … İslam dininin vacib ibadətlərindən biri Cümə namazıdır. İmamiyyə şiə fəqihlərinin rəyinə əsasən, insanların iştirakının vacib olduğu Cümə namazı məsum şəxsin təşkil etdiyi namazıdır. Bu hökmə keçmiş və müasir fəqihlərin heç biri qarşı çıxmamış, məsələ ilə bağlı icma etmişlər. İmamiyyə şiə məzhəbində məsum imamın qaib olduğu dövrdə həmin namazın hökmü ilə bağlı alimlər arasında fərqli rəylər mövcud olmuşdur. İlk əsrin Səllar, İbn İdris, Şərif Mürtəza, Şeyx Tusi və Əllamə Hilli kimi böyük fəqihlərin rəyi Cümə namazının qılınmasının haram olduğu yönündə idi. İmamiyyə fəqihlərinin böyük əksəriyyətinin məsələ ilə bağlı nəzərləri isə bu namazın vacibi-eyni və ya vacibi-təxyiri olmasıdır. X-XIII əsrlər bəzi imamiyyə alimləri Cümə namazının vacibi-eyni olduğuna dair hökm versələr də, xüsusən XIV-XVII əsrlər fəqihləri arasında bu rəy üstünlük təşkil edirdi. Bu hökmün verilməsində həmin dövrlərdə imamiyyə məzhəbinin siyasi cəhətdən tədricən qüdrət tapması və Səfəvi dövlətinin qurulması əsas rol oynamışdır. Vacibi-eyni hökmünü verən alimlər arasında Şeyx Müfid, Zeynəddin ibn Nurəddin Amili, Məhəmməd ibn Əli Amili, Yusif Bəhrani, Feyz Kaşani, Əbul-Fəth Kəracuki, İmaməddin Təbəri, Əllamə Məclisi, Hürr Amilinin adlarını qeyd etmək olar. Cümə namazının imamın qaib olduğu dövrdə qılınmasının icazəli olduğuna dair hökm verərək, rəy dəyişdirən Şeyx Tusi və Əllamə Hilli, eləcə də Şeyx Əbu Səlah Hələbi kimi bəzi qədim fəqihlər, həmçinin aralarında Şəhid Sani, Məhəmməd ibn Əli Amili, Mühəqqiq Hilli, Şeyx Əli ibn Hüseyn Kərəki, Şeyx Kaşiful-Ğita, Şeyx Məhəmməd Həsən Nəcəfinin olduğu Orta və sonrakı əsr fəqihləri Cümə namazı ilə … Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Tefsiru Ayyasi (Əyyaşinin təfsiri - Azərbaycan dilinə tərcümə)	book / https://www.researchgate.net/publication/385551619_Tefsiri-Ayyasi_trcum /Cild: 1 səh: 976	Hilal Aghamoghlanov	2020
İslam məzhəblərinin yaranmasına təsir edən dini və ictimai-siyasi amillər	Din Araşdırmaları Jurnalı səh: 53-63	Aqil Şirinov, Hilal Ağamoğlanov	2019	Məhəmməd peyğəmbərin vəfatından sonra müsəlmanlar arasında yaranan … Məhəmməd peyğəmbərin vəfatından sonra müsəlmanlar arasında yaranan nöqteyi-nəzər fərqlilikləri öz ardınca qruplaşma, firqələşmə və məzhəbləşmə tendensiyasını da gətirdi. Cəmiyyətdə yaşanan siyasi, sosial və mədəni dəyişikliklər insanların müəyyən fikirlərin və ya fərqli fikir sahiblərinin ətrafına toplaşması ilə nəticələndi. Peyğəmbərin vəfatından dərhal sonra xilafət və imamət məsələsində ixtilafın ortaya çıxması, üçüncü xəlifə Osman ibn Əffanın dövründə başlayan etirazlar, onun qətlindən sonra intiqam pərdəsi altında baş verən savaşlar cəmiyyətdə siyasi bölünmələrə rəvac verdi, özü ilə xəvaric qruplarının meydana çıxmasını gətirdi. Əməvilərin yürütdüyü siyasət “cəbr” və “qədər” başda olmaqla, bəzi məsələlərin müzakirə obyektinə çevrilməsinə və bunun ətrafında ixtilafların yaranmasına, məvalilərə qarşı ədalətsiz münasibətləri isə üsyan və inqilablara rəvac verdi. Həmin dövrlərdə müxtəlif İslam məzhəbləri öz etiqadlarını sistemləşdirə bildilər. Abbasilər xilafəti zamanında da “xəlqül-Quran” kimi məsələlər məzhəblərarası düşüncə fərqliliklərini daha da dərinləşdirdi, müxtəlif məzhəblər hakimiyyətdən, eləcə də cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrindən dəstək alaraq öz yerlərini möhkəmləndirdilər. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Besairud-dereceat cap (Azərbaycan dilinə tərcümə)	book / https://www.researchgate.net/publication/384070205_Besairud-derecat_cap /Cild: 1 səh: 720	Hilal Aghamoghlanov	2017
Kamiluz-ziyarat (Azərbaycan dilinə tərcümə)	book / https://www.researchgate.net/publication/384070210_Kamiluz-ziyarat /Cild: 1 səh: 616	Hilal Aghamoghlanov	2016
QƏRBİ AZƏRBAYCANIN DİNİ-İCTİMAİ HƏYATINDA İZ QOYMUŞ İSLAM ALİMLƏRİ	"AMEA-80" MÖVZUSUNDA RESPUBLİKA ELMİ-NƏZƏRİ KONFRANSIN MATERİALLARI (İctimai və Humanitar Elmlər Bölməsi) / https://ameagb.az/az/content/16 https://drive.google.com/file/d/1TUsARg- səh: 301-305	Hilal Aghamoghlanov	2025
QƏRBİ AZƏRBYCANDAKI DİNİ MADDİ-MƏNƏVİ MİRASIMIZ VƏ ONLARIN ARAŞDIRILMASININ ƏHƏMİYYƏTİ	III QUBA SİMPOZİUMU QORUQLAR VƏ MUZEYLƏR - KEÇMİŞDƏN GƏLƏCƏYƏ KÖRPÜ / https://www.researchgate.net/publication/396509117_QRBI_AZRBYCANDAKI_DINI_MADDI-MNVI_MIRASIMIZ_V_ONLARIN_ARASDIRILMASININ_HMIYYTI https://soyqirim.az/books səh: 234-239	Hilal Aghamoghlanov	2025
IRAK’TA DİNÎ-İLMÎ HAVZALARDA AZERBAYCAN MİRASI: İREVANİ VE BADKÜBEYİ MEDRASELERİ AZERBAIJANI HERITAGE IN RELIGIOUS-SCIENTIFIC SEMINARIES IN IRAQ - IRAVANI AND BADKUBEYI MADRASAS	International Scientific Symposium National Identity and Ideology: Turkification, Modernization, Islamization in Honor of the 100th Anniversary of Professor Javad Heyat – Renowned Surgeon, Turkologist, and Literary Critic / https://turk-san.com/konfranslar/beynelxalq-konfranslar/276-journal-of-nternational-scientific-symposium-national-dentity-and-deology-turkification-modernization-slamization.html səh: 281-289	Hilal Aghamoghlanov	2025
MIRZA FAZLALI AGHA IRAVANI’S PARTICIPATION IN THE FORMATION OF RELIGIOUS AND SOCIO-POLITICAL THOUGH	Journal of Young Researcher / http://doi.science.gov.az/pages/journals/jyr/pdf/jyr2025_3_78.pdf /Cild: 2025 /N: 3 səh: 78-88	Hilal Aghamoghlanov	2025
Islamic Scholars Active in the Religious-Spiritual and Scientific-Social Spheres in Western Azerbaijan	book	Hilal Aghamoghlanov	2025	At the turn of the 19 th … At the turn of the 19 th to the 20 th century, the city of Iravan (Yerevan) emerged not only as a center of trade and administration but also as a significant hub of religious and cultural life. During this period, a number of spiritually enlightened intellectuals were active within Iravan’s scholarly circles. Throughout history, in Azerbaijan-including the Iravan region, which is an inseparable part of it-religious figures have played a crucial role in shaping the spiritual life of society, developing religious thought, and advancing the movement of enlightenment. This article examines prominent religious scholars of Western Azerbaijani origin who taught Islamic law (sharia) and religious studies in schools and seminaries across the region. Akhund Molla Muhammad Baqir Qazizadeh is recognized as one of the leading intellectuals who took significant initiatives in the field of education in late 19th and early 20th century Iravan. His pedagogical and public contributions were held in high regard. The article also highlights the life and educational activities of other distinguished religious and social figures of the period, including Mirza Abbas Muhammadzadeh, Mirza Mammadvali Qamarli (Qamarliński), Akhund Abulhasan Qazizadeh, Mirza Molla Alakbar Elkhanov, and Mirza Huseyn Agha. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
The Iravani Scholarly Lineage and Sufi Orientation: The Life and Legacy of Abdulkarim Iravani (AH 1220–1294/1806–1877)	Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi / Hakan YILMAZ /Cild: 12 /N: 4 səh: 611-624	Hilal Aghamoghlanov	2025	Əlaqəli məqalələr(Google)
Sheikh Qasim Muhajir Irevani and His Religious-Social Activities	book	Hilal Aghamoghlanov	2025	In the historical lands of Azerbaijan, specifically … In the historical lands of Azerbaijan, specifically in the regions of Western Azerbaijan, many distinguished Islamic scholars of our people were born, lived, and left an indelible mark on history. The historical Muslim land of Irevan has given birth to numerous prominent figures in the Islamic world. One of these figures, about whom this article will discuss, is Sheikh Kasim Muhajir Irevanî. Born in Irevan, this Islamic scholar obtained advanced religious knowledge in Tabriz and then returned to his homeland, Irevan, where he devoted himself to the religious and spiritual service of his people. His life coincided with a period of Armenian aggression against Azerbaijanis, during which he took the lead in defending his fellow countrymen by heading the resistance. However, due to the imbalance of power and resources, which favored the Armenians and their supporters, the resistance weakened. Eventually, with the establishment of Soviet rule in Irevan, Sheikh Kasim and his followers were forced to emigrate to Iran. Settling in the city of Khoy, this great religious and social figure never forgot his love for his homeland, adopting the pen name" Muhajir" and living with the hope that one day the exile would end. The article discusses his life and activities, provides information about his written works, and analyzes his religious and social views as presented in his book Islamic Culture. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
From Western Azerbaijan to Kars: The Religious and Socio-Cultural Legacy of Akhund Malik Mahammad Ishigli	book	Hilal Aghamoghlanov	2026	Qars şəhəri Anadolu ilə Qafqazın qovşağında yerləşir … Qars şəhəri Anadolu ilə Qafqazın qovşağında yerləşir və əhalisinin böyük hissəsini yerli türklər, Qərbi Azərbaycandan köç etmiş azərbaycanlılar və tərəkəmələr təşkil edir. XIX-XX əsrlərdə Osmanlı-Rusiya müharibəsi, I Dünya müharibəsi, Bolşevik inqilabı və Sovet işğalı nəticəsində minlərlə azərbaycanlı Qars və digər vilayətlərə köçmüşdür. Bu köçlər Qarsın demoqrafik quruluşunu əhəmiyyətli dərəcədə dəyişmişdir. XX əsrin əvvəllərində Qərbi Azərbaycandan Türkiyəyə sığınmış görkəmli islam alimi Axund Malik Məhəmməd İşıqlı Qarsda dini və ictimai fəaliyyət göstərmiş, 1952-ci ildə Türkiyədə ilk Cəfəri məscidinin–Yeni Məhəllə məscidinin inşasına rəhbərlik etmişdir. O, həmçinin dini maarifləndirmə ilə məşğul olmuş,“Doğru Yol” əsərində İslamın birliyini və məzhəbçilikdən uzaq dayanmağı vurğulamışdır. Axund Malik fərqli dini və milli qruplar arasında birləşdirici rol oynayaraq, icmaya xidmət və insanların düşüncələrinə təsir göstərmişdir. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
MIRZA FAZLALI AGHA IRAVANI’S PARTICIPATION IN THE FORMATION OF RELIGIOUS AND SOCIO-POLITICAL THOUGHT DURING THE CONSTITUTIONAL PERIOD	Journal of Young Researcher /Cild: 11 /N: 3	Hilal Ali Aghamoghlanov	2025	The religious, social, and political processes that … The religious, social, and political processes that took place in Iran and South Azerbaijan in the late 19th and early 20th centuries were characterized by a rich and complex dynamic. During this period, the Constitutional (Mashruteh) movement resonated widely across various societal strata, intensifying the interaction between traditional religious structures and modern socio-politi-cal ideologies. In particular, significant steps were taken towards establishing new forms of gover-nance in the relationship between religion and state, as well as applying democratic principles. Scholars and public figures from Iravan also voiced their opinions and played a leading role in the development of society. Mirza Fazlali Agha Iravni stands out as one of the prominent jurists, theologians, writers, and public figures of this era. His religious knowledge, scientific works, and public activities, espe-cially his involvement in the first term of the Iranian National Assembly, are significant both for preserving traditional religious concepts and for the formation of new democratic ideologies. This article thoroughly examines Mirza Fazlali Iravani's scholarly and religious activities, his role in the Constitutional movement, his participation in the Iranian parliament, his views on the relationship between religion and state, as well as his activities in the later years of his life in Ber-lin. The aim is to contribute to a deeper understanding of his personality and socio-political stance and to further the study of his contributions to the religious and social processes during the Consti-tutional Revolution. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)

Hilal Ağamoğlanov

ANAS_1559

Elmi fəaliyyət

Şəxsi məlumatlar

İş yeri məlumatları

Google Scholar üzrə göstəricilər

Scopus üzrə göstəricilər

WOS üzrə göstəricilər