Profil səhifəsi

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
İnsan resursları və elmmetrik məlumatlar bazası

Elmi fəaliyyət

Qeyd: Elmi fəaliyyət Google Scholar profilindəki nəşrlər əsasında süni intellekt (DeepSeek-V3.2-reasoner) tətbiqi ilə tərtib olunmuşdur.(12.02.2026)

Ümumi xülasə (Sİ):

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun Qədim dillər və mədəniyyətlər şöbəsində Böyük elmi işçi vəzifəsində çalışan Aysel Əhmədova, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə malikdir. Onun elmi fəaliyyəti əsasən qədim türk dilləri, xüsusilə Orhon və Yenisey yazıtlarının dil xüsusiyyətlərinə, morfologiya, sintaksis və söz yaradıcılığı proseslərinə həsr olunmuşdur. Əsas tədqiqat istiqamətləri arasında Orhon abidələrində ara eklerin tədqiqi, deverbativ adlar və feli sifətlər arasındakı əlaqələr, həmçinin Yenisey yazıtlarında yalancı birleşik sözcükler kimi mövzular yer alır. Ən çox istinad edilən əsərlərdən biri 2017-ci ildə dərc edilmiş 'Orhon yazıtlarında ara ekler' məqaləsidir ki, bu işdə türk dillərində yapım ve çekim ekleri arasındakı ara eklerin rolu araşdırılır və 7 dəfə istinad edilmişdir. Digər mühüm əsərlərə 'The relationship between deverbal nominals and participles in Orkhon Inscriptions' (2018) və 'From Infinitives to Deverbal Nominals in the Language of Orkhon Inscriptions' (2016) daxildir. Aysel Əhmədovanın elmi nəşrləri beynəlxalq indeksli jurnallarda, konfrans materiallarında və elmi bazalarda dərc olunmuşdur. Google Scholar göstəricilərinə görə, onun 29 nəşri, 11 istinadı, h-index 1 və i10-index 0, AMEA DərgiPark-da isə 2 nəşri qeydə alınmışdır. Onun tədqiqatları qədim türk dillərinin dil qanunauyğunluqlarının aydınlaşdırılmasına əhəmiyyətli töhfələr verir.

Tədqiqat maraqları (Sİ):

Eski türk dillərinin morfologiyası və sintaksisi
Orhon və Yenisey yazıtlarında söz yaradıcılığı prosesləri
Türk dillərinin tarixi dilçiliyi
Eski uyğur mətnlərinin təhlili
Qədim türk yazılarının dil xüsusiyyətləri

İxtisas sahələri (Sİ):

Türk Dilçiliyi
Tarixi Dilçilik
Morfologiya
Sintaksis

Şəxsi məlumatlar

Tam Adı:

Aysel Vidadi qızı Əhmədova

Elmi dərəcə:

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Elmi ad:

Təvəllüd:

İş ünvanı:

Əlaqə nömrəsi:

Email:

ayselahmadova@anas.az

İş yeri məlumatları

Təşkilat / Şöbə:

Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu / Qədim dillər və mədəniyyətlər şöbəsi

Vəzifə:

Böyük elmi işçi

Əsas iş yeri:

Bəli

İşləmə müddəti:

1 Yanvar 2024 – H/h

Elmi işlərin siyahısı

İşin adı	Jurnalın adı, Nəşriyyat, cild, N	Müəlliflər	Nəşr tarixi	Abstrakt və oxşar məqalələr
THE NAMES OF POSITIONS, RANKS AND TITLES IN THE OLD UYGHUR MONUMENTS	Linguistic Researches /N: 3	Aysel Ahmadova	2023	Old Uyghur written monuments constitute an important … Old Uyghur written monuments constitute an important part of the Old Turkic texts. The vast Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
ANTITHESIS IN THE STORY EDGÜ ÖGLI TIGIN-AYÏGH ÖGLI TIGIN	Linguistic Researches /N: 2	Aysel Ahmadova	2024	Edgü Ögli Tigin-Ayïgh Ögli Tigin is one … Edgü Ögli Tigin-Ayïgh Ögli Tigin is one of the Old Uyghur Buddhist monuments. This work is a chatik (jataka), ie, a religious story. As jatakas express religious ideas through stories, their language is simpler and more artistic. This monument which was translated from Chinese in the 10th century, was found in 1908 by Paul Pelliot and is currently in Paris, Bibliothèque nationale de France. The work is also known as Prince Kalyanamkara and Papamkara. The work is about the contrast between the good-minded son and the evil-minded son of a king. Edgü Ögli Tigin-Ayïgh Ögli Tigin is wholly formed with antithesis between two Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
THE ROLE OF OLD UYGHUR RESEARCH IN THE DEVELOPMENT OF TURCOLOGY IN JAPAN	" Eastern Studies" scientific-theoretical journal /Cild: 7 /N: 2 (12)	Aysel AHMADOVA	2025	In Japan, research on Turkology has broadened … In Japan, research on Turkology has broadened especially in recent times. The Old Uyghur research is essential among this work. This research began with the Japanese interest in Buddhism and with the fact that some Old Uyghur manuscripts are preserved in Japan, and later expanded to include other Old Uyghur written monuments as well. Japanese researchers have explored the con-tent, language, and history of these monuments, and they have published and translated many Old Uyghur texts. Among the researchers in this field, Masahiro Shōgaito, Takao Moriyasu, Kōgi Kudara, Dai Matsui, Hiroshi Umemura, Yukio Kasai, Kōichi Kitsudō, and others can be mentioned. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)

Tarix	Ümumi Məqalə sayı	Ümumi İstinad sayı	h index
1 Aprel 2026	29	11	1
1 Mart 2026	29	11	1
1 Fevral 2026	29	11	1
1 Yanvar 2026	28	11	1
1 Dekabr 2025	27	10	1
1 Noyabr 2025	27	10	1
1 Oktyabr 2025	27	10	1
1 Sentyabr 2025	27	10	1
1 Avqust 2025	27	10	1
1 İyul 2025	27	11	1
1 İyun 2025	27	10	1
1 May 2025	27	10	1
1 Aprel 2025	27	10	1
1 Mart 2025	27	10	1
1 Fevral 2025	24	9	1
1 Yanvar 2025	24	8	1
1 Dekabr 2024	24	8	1
1 Noyabr 2024	24	8	1
1 Oktyabr 2024	24	8	1
1 Sentyabr 2024	24	8	1
1 Avqust 2024	24	8	1
1 İyul 2024	23	7	1
1 İyun 2024	22	8	1

Content for WOS.

Elmi işlərin siyahısı

İşin adı	Jurnalın adı, Nəşriyyat, cild, N	Müəlliflər	İstinad sayı	Nəşr tarixi	Abstrakt və oxşar məqalələr
Orhon yazıtlarında ara ekler	TÜBAR /Cild: 41 səh: 25-47	Aysel Ahmadova	0	2017	Əlaqəli məqalələr(Google)
The relationship between deverbal nominals and participles in Orkhon Inscriptions	Russian Linguistic Bulletin / Индивидуальный предприниматель Соколова Марина Владимировна /N: 2 (14) səh: 23-25	AV Ahmadova	1	2018	Inflection and derivation are two very different … Inflection and derivation are two very different processes in morphology. However, there are not strict distinctive features between them. Inflectional suffixes can be used for word-formation and vice versa even in the modern Turkic languages. Diachronic analysis of Turkic languages demonstrates transformation from grammatical to lexical suffixes. It is not the only possible process, because with the increasing productivity and the grammaticalization of meaning, derivational morphemes, especially suffixes making nominals from verbs in the language of Orkhon Inscriptions began to be used in verbal inflection in the modern Turkic. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Orhon-yeni̇sey yazitlarinda üçün son takisinin kullanimi	Găgăuzia: limbă, istorie, cultură. səh: 85-92	Aysel Ahmedova	0	2024	As auxiliary elements are added to the … As auxiliary elements are added to the end of words according to the structure of Turkic languages, postpositions are very common here. Postpositions give a rich view with both the meanings they form and the words they are used together. The postposition üčün which is one of the most common postpositions in Old Turkic expresses the meaning of reason and it is varied for the parts of speech it is used and the inflectional suffixes added to them. The postposition üčün which is used after nouns without inflectional suffixes, genitive case of pronouns, and participles with possessive suffixes was used in different positions in Orkhon-Yenisey Inscriptions: 1. After nouns without inflectional suffixes: türk bodun üçün (Kül Tigin D 26-27), bäg ärdäm üçün (Elegesh 6). 2. After accusative case of nouns: säkiz adaklığ barımığ üçün (Begre 3). 3. After nouns with possessive suffixes: är ärdämim üçün (Begre 9), kaŋım üçün (I Chaa-Khol 3). 4. After predicative words (bar, yok): tört oğlum bar üçün (VIII Chaa-Khol 1), tägdük yok üçün (Bilge Kaghan D 28). 5. After nouns with the suffix-n (we can see the combination of a possessive suffix with the suffix of accusative case): ärdämin üçün (I Uybat 4), bädizin üçin (III Uybat 10). 6. After pronouns with the suffixes of accusative case: anı üçün (Bilge Kaghan D 28). 7. After adjectives without inflectional suffixes: tüzsiz üçün (Kül Tigin D 6). 8. After adjectives with possessive suffixes: bilgäsi üçün (Tonyukuk 48-49). 9. After adjectives with the suffix-n (we can see the combination of a possessive suffix with the suffix of accusative case, too): yablakının üçün (Kül Tigin D 24), küçligin üçin (I Tuva 4). 10. After participles without … Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
ALTUN YARUK’TA TEKRARLAR	HUMANITAS-Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi / Tekirdag Namik Kemal University /Cild: 12 /N: 23 səh: 1-20	Aysel Ahmedova	0	2024	Eski Uygurca metinlerin birçoğu dinî metinlerdir fakat … Eski Uygurca metinlerin birçoğu dinî metinlerdir fakat onlarda edebî özellikler de yaygın görülür. Altun Yaruk Sudur Budist çevreye ait Eski Uygur eserlerinin en büyüklerinden biridir. Bu eserde söz sanatlarına ve onlardan biri olan tekrarlara sıkça rastlanır. Tekrarlar Altun Yaruk’a edebî değer katar ve metinde bağdaşıklığı sağlar. Altun Yaruk’ta tekrarların farklı türleri yer alır: anafor (cümle başında sözcüklerin tekrarı), epifor (cümle sonunda sözcüklerin tekrarı), tekrardan oluşan ikilemelerin tekrarı, aynı sözcüğün farklı şekillerinin kullanımı, aynı kökten oluşan farklı sözcüklerin kullanımı, cümlenin veya onun belirli bir kısmının tekrarı, yardımcı sözcüklerin (sontakılar, bağlaçlar) tekrarı vs. Eserde gönderim ögesi olarak zamirler kullanılmak yerine, önceki sözcüğün doğrudan kullanımına baş vurulur. Altun Yaruk’ta neredeyse tamamı tekrardan oluşan metin parçaları da vardır. Araştırmanın amacı Altun Yaruk’taki tekrarları belirlemek, tekrarların farklı türlerini ve kullanım özelliklerini ortaya çıkarmaktır. Bunun için tekrarlar, onların türleri ve metinde bağdaşıklığın sağlanmasında tekrarların rolü gibi kavramlarla ilgili araştırmalara başvurulacak, Altun Yaruk’taki tekrar örnekleri incelenecek ve onların anlamları açıklanarak metnin oluşmasındaki görevleri ortaya çıkarılacaktır. Yazı Altun Yaruk’ta tekrarların çok yaygın olduğunu, bu tekrarların metinde bağdaşıklık sağladığını, metne şiirsellik ve ifade gücü kattığını, onu daha anlaşılır ve akılda kalıcı kıldığını savunmaktadır. Ayrıca Altun Yaruk’ta geçen tekrarların tesadüf eseri oluşmadığı, her birinin çevirmenin isteği ve kararı ile metne eklendiğini gösterecektir. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Unmarked Methods of Word Formation in Yenisei Inscriptions	Path of Science /Cild: 9 /N: 10 səh: 1020-1025	Aysel Ahmadova	0	2023	Yenisey's inscriptions are important written sources of … Yenisey's inscriptions are important written sources of Old Turkic. Semantic change, conversion, derivation, and compounding are word-formation methods in the Yenisey inscriptions language. While derivation and compounding are marked methods of word formation where new words are made by adding new affixes or words, semantic change and conversion do not have these explicit means that define them. The last two methods are based on changing meanings or forms of words without adding any new morphemes. Various types of semantic change include metaphor, metonymy, generalization, specialization, amelioration, and pejoration. Among them, metaphor, specialization, amelioration, and pejoration can be seen in Yenisei inscriptions. The words teŋri'God', qara'ordinary people'and'cattle', örüŋ'silver things' are formed by semantic change. Changing the parts of speech to which the words belong is called conversion. The noun bäŋgü'memorial, inscription', the adverbs tükäti'totally', bašlayu'firstly, to begin with, beginning', üzä'above'and the functional parts of speech qata'times', birlä'with, together'are formed by conversion. Adjectives with the suffix-sïz can also become adverbs, including buŋusuz'without a grief, happily'. The research shows that although Turkic languages are agglutinative and possess many derivational suffixes, other word-formation ways do not need adding any new morphemes to words. The products of these methods are relatively few, but they are among the words used frequently. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
THE NAMES OF POSITIONS, RANKS AND TITLES IN THE OLD UYGHUR MONUMENTS	Linguistic Researches /N: 3	Aysel Ahmadova	0	2023	Old Uyghur written monuments constitute an important … Old Uyghur written monuments constitute an important part of the Old Turkic texts. The vast Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Orxon abidələrinin dilində söz yaradıcılığı	book səh: 304	Aysel Əhmədova	0	2023
Orxon abidэlэrindэ daxili obyektli feilhr	TÜRK DİLLƏRİNİN VƏ ƏDƏBİYYATININ TƏDQİQİ VƏ TƏDRİSİNİN AKTUAL PROBLEMLƏRİ səh: 120-122	AV Əhmədova	0	2021	Орхонские памятники-один из древнейших письменных образцов тюркских … Орхонские памятники-один из древнейших письменных образцов тюркских языков. Их язык-один из основных источников изучения древнетюркского языка. В языке памятников, наблюдается употребление многих типов словосочетаний, а также внутренних объектных глаголов. Глаголы с внутренним объектом состоят из совместного употребления глагола с объектом из одного и того же корня. Хотя некоторые исследователи называют его «сложным глаголом», наличие ярких синтаксических связей между компонентами и возможность структурных изменений выводят их за пределы сложного слова. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
ОТНОШЕНИЯ МЕЖДУ ОТГЛАГОЛЬНЫМИ ИМЕНАМИ И ПРИЧАСТИЯМИ В ОРХОНСКИХ ПАМЯТНИКАХ	Russian Linguistic Bulletin /N: 2 (14) 2018 səh: 22-24	АВ Ахмедова	0	2018	Словоизменение и словообразование-два различных процесса морфологии, но … Словоизменение и словообразование-два различных процесса морфологии, но у них нет строгих отличительных особенностей. Флективные суффиксы могут использоваться как для словообразования, так и для словоизменения в современных тюркских языках. Диахронический анализ тюркских языков иллюстрирует переход от грамматических суффиксов к лексическим. И это не единственный возможный процесс, с увеличением производительности и грамматикализации значений, словообразовательные морфемы, особенно суффиксы, образующие имена от глаголов в языке орхонских памятников, стали использоваться в глагольном словоизменении в современных тюркских языках. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Orhon Yazıtlarında Çatı Kavramından Bağımsız Olarak Fiilden Fiil Yapan Ekler	IV. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Sempozyumu səh: 107-112	Aysel Ahmadova	0	2017
ORHON YAZITLARINDA ARA EKLER	Türklük Bilimi Araştırmaları / Nazım Hikmet POLAT /N: 41 səh: 25-47	Arş Gör Aysel Ahmedova	8	2017	Bu yazıda Türk dillerinde yapım ve çekim … Bu yazıda Türk dillerinde yapım ve çekim ekleri arasındaki ilişki gözden geçirilecek ve bu ekler arasında ara ekler olarak isimlendirilecek olan başka bir ek grubunun da bulunduğu ileri sürülecektir. Burada ara ekler denildiğinde hem yapım hem de çekim eklerinin özelliklerine ve işlevine sahip eklerden söz edilecektir. Bu eklere isim soylu sözcüklerde +ki, +lığ, +sız ve +ça ekleri, fillerdeyse çatı ekleri dâhildir. Bu ekler yeni bir sözcük yapan ekler olarak görülmenin yanı sıra çekim ekleri olarak da nitelendiriliyor. Bu yazıda ara eklerin Orhon yazıtlarındaki durumu incelenecek, bu durum çağdaş Türk dilleriyle kıyaslanacak ve onların çağdaş Türk dillerindekinden farklı kullanım özellikleri üzerinde durulacaktır. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
One-sound morphemic elements in the base of the derivational suffixes in Orkhon Inscriptions	Journal of Language and Cultural Education /Cild: 5 /N: 1 səh: 200-218	Aysel Ahmadova	0	2017	In this paper, the origin of Turkic … In this paper, the origin of Turkic derivational suffixes is discussed. It was noted that there are various approaches to this case, one of them being the theory of grammaticalization which suggests that Turkic derivational suffixes come from content words, while the other being based on the one-sound morphemic elements that are common to some derivational suffixes. The main one-sound formants in the language of Orkhon Inscriptions that we investigate are the elements-l,-g, and-m. The element-l occurs both in denominal and deverbal words, whereas the formants-g and-m are registered mostly in deverbal nominal words. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Compound and Pseudo-Compound Words in Orkhon Inscriptions	Journal of World of Turks/Zeitschrift für die Welt der Türken /Cild: 8 /N: 3	Aysel AHMEDOVA	0	2016	Compounding is one of the most productive … Compounding is one of the most productive ways of word-formation along with affixation in agglutinative languages. This is also true for modern Turkic languages. But in the language of Orkhon Inscriptions, the condition is different. There are very few compound words in Orkhon Turkic, most of them being proper names. But there are some phrases, including reduplicative words, composite names, numeral phrases and “compound verbs” that were considered as compound words by some researchers. The aim of this paper is to distinguish these pseudocompounds from genuine compounds and to suggest that even without those few genuine compounds Orkhon Turkic could function and express very different ideas. So we assume that agglutinative languages can function without compound words, because they have larger opportunities for affixation. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
From Infinitives to Deverbal Nominals in the Language of Orkhon Inscriptions	IOSR-JHSS / IOSR /Cild: 21 /N: 8 səh: 17-21	Aysel Ahmadova	1	2016	Əlaqəli məqalələr(Google)
Orhon Yazıtlarının Söz Varlığının Oluşmasında Anlam Değişmelerinin Önemi	VIII Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu səh: 106	Aysel Ahmedova	0	2015
Orxon abidələrində leksik-semantik yolla söz yaradıcılığı	Journal of Qafqaz University, Philology and Pedagogy /Cild: 3 /N: 2 səh: 158-167	Aysel Əhmədova	0	2015
ORHON-YENİSEY YAZITLARINDA ÜÇÜN SON TAKISININ KULLANIMI	book	Ahmedova Aysel	0	0	The postposition üčün which is one of … The postposition üčün which is one of the most common postpositions in Old Turkic expresses the meaning of reason and it is varied for the parts of speech it is used and the inflectional suffixes added to them. The postposition üčün which is used after nouns without inflectional suffixes, genitive case of pronouns, and participles with possessive suffixes was used in different positions in Orkhon-Yenisey Inscriptions: 1. After nouns without inflectional suffixes: türk bodun üçün (Kül Tigin D 26-27), bäg ärdäm üçün (Elegesh 6). 2. After accusative case of nouns: säkiz adaklığ barımığ üçün (Begre 3). Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Yenisey Yazıtlarında Yalancı Birleşik Sözcükler	Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / Selcuk University /N: 61 səh: 191-209	Aysel Ahmedova	0	2024	Türkçenin tarihini öyrenmek için en önemli kaynaklar … Türkçenin tarihini öyrenmek için en önemli kaynaklar içinde yer alan Yenisey yazıtları, Eski Türkçenin söz varlığının araştırılması için de zengin dil malzemesi sunar. Söz varlığının oluşmasında büyük önem arz eden sözcük yapımı yöntemlerinden biri de birleştirmedir. Bu yöntemle ortaya çıkan birleşik sözcükler günümüz Türkçesinde çok yaygındır. Halbuki Eski Türkçe döneminde, özellikle de Yenisey yazıtlarında böyle bir yaygınlığı görmeyiz. Burada gerçekten birleşik sözcük olarak tanımlanabilecek sözlüksel yapıların sayısı azdır. Buna rağmen araştırmacıların birleşik sözcük olarak tanımladığı, fakat birleşik sözcüklerin özelliklerini (bütün bir anlamı ifade etme, biçim açısından birleşme, ses yapısı olarak sözlüksel bir birim oluşturma) taşımayan yapılara yazıtlarda çokça rastlanır. Bu yapıları yalancı birleşik sözcükler olarak adlandırabiliriz. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
NESİMÎʼNİN ŞİİRLERİNDEKİ ARKAİK TÜRK SÖZCÜKLERİ VE ONLARIN ESKİ TÜRK YAZITLARINDA KULLANILMASI	KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA YERLİLİK səh: 11	Aysel AHMEDOVA	0	0	Nesimî’yazı dilimizin tarihindeki yerine yüksek değer verilir. … Nesimî’yazı dilimizin tarihindeki yerine yüksek değer verilir. Bu konuda T. Hacıyev yazar:“13.-14. yüzyıllar yazı dili yalnızca zaman itibarile Nesimî döneminde son bulmaz, aynı zamanda bu dönemde dilin gelişiminde belirli nitelik gösteren nicelikler toplamı son bulur. Bu dönem sadece zaman okunda yukarı katı teşkil ettiği için değil, içerik ve nitelik açısından da dolgunluğa sahip olduğu için zirve seviyesine yükselir”(Hacıyev, 2012: 204). Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
TONYUKUK YAZITI’NDA GEÇEN BOY VE ULUS İSİMLERİ VE ONLARIN İFADE ETTİĞİ TARİHÎ OLAYLAR	IX. ULUSLARARASI TÜRK DILI KURULTAYI səh: 63	Aysel AHMEDOVA	0	0	Tonyukuk Yazıtı verdiği tarihî bilgiler ve olaylara … Tonyukuk Yazıtı verdiği tarihî bilgiler ve olaylara farklı bakış açısı nedeniyle Orhon Yazıtları içinde özel bir yere sahip olmuştur. Bilge Tonyukuk Ikinci Göktürk Kağanlığı’nda önemli bir görev üstlendiğinden ve devletin güçlenmesinde etkili olmuş birçok olayda da yer aldığından kendi yazıtında Göktürk tarihine dair değerli bilgiler vermiştir. Bu tarihî bilgilerin aktarımında Göktürklerle ilişkide olan boy ve ulusların da isimleri çokça kullanılmıştır. Adı geçen yazıttaki boy ve ulus isimleri diğer Eski Türk yazıtlarındakine yakın olsa da diğer yazıtlardaki Uygur, Karluk vb. boyların isimleri burada yoktur. Bunun sebebi yazıtta Tonyukuk’un bizzat yer aldığı tarihî olayların ve bu olayların bağlı olduğu boy ve ulusların zikredilmesidir. Yazıtta en çok adı geçen ulus Tabğaçlardır. Burada Tabğaç adı ile o dönemde Çin’i idare eden Tang hanedanı anlatılır. Tarihî kaynakların verdikleri bilgilere göre Tabğaçlar yahut Topalar bozkır kökenli boylar olmuş, çok sonraki dönemde Çinlileşmiştirler. Tang Imparatorluğu’nun kökeninde de bu boylar durmuşlardır. Yazıtta bu ada geniş yer verilmesi Çin’in etrafındaki boyların iç işlerine karışma politikası ile bağlantılıdır. Tonyukuk Yazıtı’nda birçok Türk boyunun da adını görmekteyiz, örneğin, On Oklar, Türgişler, Dokuz Oğuzlar, Kırgızlar. Adı geçen boylar kağanlığın halkının önemli bir kısmını oluşturmakla çeşitli dönemlerde ona karşı isyanlar da başlarmışlardır. Tonyukuk Yazıtı Ikinci Göktürk Kağanlığı’nın kuruluş ve yükseliş dönemlerini anlatır. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Eski Uygur metinlerinde Çince kökenli dinî terimler	IX. ULUSLARARASI TÜRKOLOJİ KONGRESİ Türk Kültür ve Medeniyetinin Sürekliliği. Bildiri Kitabı	Aysel Ahmadova	1	2021	Eski Uygur metinleri arasında dinî içerikli olanlar … Eski Uygur metinleri arasında dinî içerikli olanlar (Manilik, Budacılık, Hristiyanlık vb.) çoğunluktadır. Bu da adı geçen metinlerde dinî terimlerin çokça kullanılmasına neden olmuştur. Başka dillerden geçen dinî terimler arasında Sanskrit ve Soğdca kökenli terimler daha çok olsa da Çince kökenli dinî terimler de vardır. Bu metinler arasında Çinceden Eski Uygurcaya çevrilmiş olanların varlığı Çince kökenli terimlerin kullanım nedenlerinden biridir. Eski Uygur metinlerinin bir kısmının Çinceden çeviri olmasına ve Çince ile ilişkinin kuvvetli olmasına rağmen Çince dinî terimlerin diğer dillerden geçenlere nazaran az olduğunu görmekteyiz. Çinceden çevrilmiş Budacılık içerikli metinlerde Çince kökenli terimler yerine Sanskrit kökenli terimler kullanılmıştır. Bu da Budacılığın terimlerinin orijinallerinin Sanskritçe olmasından kaynaklanır. ABSTRACT: Most of the Old Uighur texts are religious (Manichean, Buddhist, Christian, etc.) texts. This is the reason why a lot of religious terms were used in the aforementioned texts. Although most of the religious terms are of the Sanskrit and Soghdian origin, there are also religious terms of Chinese origin. The existence of the Old Uighur texts translated from Chinese is one the reasons why religious terms of Chinese origin were used. Despite some of the Old Uighur texts were translated from Chinese and the relationship with China was strong, religious terms of Chinese origin are fewer that the others. In the Buddhist texts translated from Chinese, terms of Sanskrit origin were used instead of the ones of Chinese origin. It comes from the fact that the original Buddhist terms are in Sanskrit. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
CONVERSION AS A WORD-FORMATION PROCESS IN ORKHON INSCRIPTIONS	Journal of Baku Engineering University səh: 24	Aysel AHMADOVA	0	0	This research is based on the language … This research is based on the language of Orkhon Inscriptions, and aims to analyze conversion as one of the productive word-formation processes in the synthetic languages, such as Orkhon Turkic. There were several ways of increasing vocabulary in Orkhon Inscriptions. In some of these ways, the change occurs inside the word itself, in its meaning and usage. This research helps to understand main features of conversion as a real wordformation process in these monuments. Not only notional, but also structural parts of speech were formed with conversion in Orkhon Inscriptions. Words with grammatical suffixes also transform from one part of speech into another. Some Turkic derivational affixes are formed with conversion. There are not many researches covering conversion in Turkic languages, that’s why investigation of this process is very important. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
ORHON YAZITLARINDAKĠ TÜREMĠġ SÖZCÜKLERĠN GÖKTÜRK HARFLĠ UYGUR YAZITLARINA YANSIMASI	book	Aysel AHMEDOVA	0	0	Ġkinci Göktürk Ġmparatorluğuna ait Orhon yazıtları ve … Ġkinci Göktürk Ġmparatorluğuna ait Orhon yazıtları ve Orhon-Uygur kağanlığı dönemine ait Eski Uygur yazıtları Türk dillerinin en eski yazılı örneklerindendir. Bu yazıtlar zengin söz varlığına sahiptir ki bunun da büyük bir kısmı çağdaĢ Türk dillerinde korunmuĢtur. Bu söz varlığına basit ve birleĢik sözcüklerin yanı sıra, türemiĢ sözcükler de dahildir. Sözcük türetme Türk dillerinde sözcük yapımının en yaygın yöntemidir. Bu durum Orhon ve Uygur yazıtları için de geçerlidir. Köktürklerden sonra hakimiyet baĢına geçen Eski Uygurlar onların alfabe ve yazı üslubunu benimsemiĢlerdir. Bu onların dilineve yapım ekleriyle türetilmiĢ sözcükler de dahil olmakla söz varlığına da yansımıĢtır. Buortak türemiĢ sözcükler sırasındaisimleri, sıfatları ve özellikle de fiilleri sıralayabiliriz. Eski Uygur yazıtlarındaki türemiĢ sözcüklerden bir kısmının kökleri ve eklerininOrhon yazıtlarında yer almasına rağmen bu sözcükler bir bütün olarak Orhon yazıtlarında geçmemiĢtir. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
Yenisey abidələrində söz yaradıcılığı	book səh: 190	Aysel Əhmədova	0	2024
ANTITHESIS IN THE STORY EDGÜ ÖGLI TIGIN-AYÏGH ÖGLI TIGIN	Linguistic Researches /N: 2	Aysel Ahmadova	0	2024	Edgü Ögli Tigin-Ayïgh Ögli Tigin is one … Edgü Ögli Tigin-Ayïgh Ögli Tigin is one of the Old Uyghur Buddhist monuments. This work is a chatik (jataka), ie, a religious story. As jatakas express religious ideas through stories, their language is simpler and more artistic. This monument which was translated from Chinese in the 10th century, was found in 1908 by Paul Pelliot and is currently in Paris, Bibliothèque nationale de France. The work is also known as Prince Kalyanamkara and Papamkara. The work is about the contrast between the good-minded son and the evil-minded son of a king. Edgü Ögli Tigin-Ayïgh Ögli Tigin is wholly formed with antithesis between two Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
ESKİ UYGUR ÇEVİRİ METİNLERİNİN İSİMLERİ: ORİJİNALİ KORUMA VE DEĞİŞTİRME EĞİLİMLERİ	ANTALYA BELEK ÜNİVERSİTESİ səh: 50	Aysel AHMEDOVA	0	0	Eski Uygur metinlerinin önemli bir kısmını dinî … Eski Uygur metinlerinin önemli bir kısmını dinî içerikli metinler, özellikle de Budizm konulu metinler teşkil eder. Bu metinlerin de çoğunluğu çevirilerden oluşur. Eski Uygurlar dinî öğretileri halka aktarmak ve yaygınlaşmasını sağlamak için Sanskritçe, Çince, Toharca ve Tibetçe gibi kaynaklardan çeviriler yapmışlardır. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
ESKİ TÜRKÇE METİNLERİN İMLA ÖZELLİKLERİ: GÖKTÜRK VE ESKİ UYGUR HARFLİ METİNLERİN KARŞILAŞTIRMALI İNCELEMESİ	TAM METİN BİLDİRİLER KİTABI səh: 45	Aysel Ahmedova	0	0	ESKİ TÜRKÇE METİNLERİN İMLA ÖZELLİKLERİ: GÖKTÜRK VE … ESKİ TÜRKÇE METİNLERİN İMLA ÖZELLİKLERİ: GÖKTÜRK VE ESKİ UYGUR HARFLİ METİNLERİN KARŞILAŞTIRMALI İNCELEMESİ Page 47 45 ESKİ TÜRKÇE METİNLERİN İMLA ÖZELLİKLERİ: GÖKTÜRK VE ESKİ UYGUR HARFLİ METİNLERİN KARŞILAŞTIRMALI İNCELEMESİ Aysel Ahmedova * Giriş Eski Türklerin en çok kullandıkları yazılar Göktürk ve Eski Uygur alfabeleri olmuştur. Göktürk yazısı, Orhon-Yenisey yazısı, Runik yazı, Eski Türk yazısı isimleri ile bilinen alfabenin harf sayısına dair farklı görüşler vardır. Genelde bu alfabenin 38 yahut 40 harften oluştuğu gösterilir (Tekin, s. 17; Ölmez, 2017, s. 34). Mehmet Ölmez bunlara iki ligatürün de eklenmesi gerektiğini belirtir (Ölmez, 2017, s. 34). Uygur alfabesi Soğd alfabesinin Eski Türkçeye uyarlanmış şeklidir. Uygur alfabesinin harf sayısı 18 (DLT, I, s. 8; Şen, 2021, s. 53), 22 (Rəcəbli, 2010, s. 33) veya 24 olarak gösterilir. Bunun ana nedeni şekilleri aynı … Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
TİBETÇEDEN ÇEVRİLMİŞ ESKİ UYGUR METİNLERİ	5. ULUSLARARASI DİL VE ÇEVİRİBİLİM KONGRESİ Tam Metin Bildiri Kitabı	Aysel Ahmadova	0	2025	Eski Uygur metinleri Türk halklarının dilini, edebiyatını … Eski Uygur metinleri Türk halklarının dilini, edebiyatını ve medeniyetini öğrenmek için önemli kaynaklardandır. Çeşitli konularla ilgili olan bu metinler arasında Budizm’e ait metinler çoğunluktadır. Gerek sayısına gerek de hacmine göre zengin olan Eski Uygur Budist metinlerinin büyük bir kismi çeviri eserlerdir, Sanskritçe, Çince, Toharca, Tibetçe, vb. Dillerden çevrilmiştir. Eski Uygur metinleri genel olarak 8.-14. yüzyılları kapsasa da Tibetçeden çevrilmiş eserler çoğunlukla 13.-14. yüzyıllara yani Eski Uygur Budizm’inin son dönemine aittir. Tam da bu dönemde Eski Uygurlar Tibet Budizm’i ile daha yakından tanışmış ve Tantrik Budizm olarak da adlandırılan bu kola ait eserleri kendi dillerine çevirmişlerdir. Çeşitli faktörler bunu sağlamıştır. Birincisi bu döneme kadar Eski Uygurlar Budizm’in Mahāyāna kolluna tapınmışlardır çünkü Mahāyāna onların hayat tarzı ve inançlarına daha yakındı. Tantrik Budizm de Mahāyāna koluna dayandığı için Eski Uygurların dikkatini çekmişti. İkincisi bu dönem Moğolların Yüan hanedanının hükümranlığı dönemi idi ve Moğollar arasında Tantrik Budizm daha yaygındı. Bu da o devlette özel bir rol üstlenen Uygurların da Tantrik Budizm’e geçidini ve devletin de isteği ile bu kola ait eserleri onların daha yaygın olduğu Tibetçeden çevirmelerini sağlamıştır. Tantrik Tibet Budizm’i Budizm’in diğer kollarından farklı olarak, daha pratiktir, çeşitli dinî ritüel ve ayinlere, öğretilere ve sihir, büyü metinlerine dayanır. Tibetçeden çevrilmiş Eski Uygur metinlerine Mañjuśrī Nāma Saṃgīti, Mañjuśrī Sādhana, Totenbuch, Ārya-aparamitayā-jñananāma-mahāyāna-sūtra, Uṣnīṣavijayā-nāma-dhāraṇī vb. dahildir. Bunlar genellikle Tibet Budizm … Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)
THE ROLE OF OLD UYGHUR RESEARCH IN THE DEVELOPMENT OF TURCOLOGY IN JAPAN	" Eastern Studies" scientific-theoretical journal /Cild: 7 /N: 2 (12)	Aysel AHMADOVA	0	2025	In Japan, research on Turkology has broadened … In Japan, research on Turkology has broadened especially in recent times. The Old Uyghur research is essential among this work. This research began with the Japanese interest in Buddhism and with the fact that some Old Uyghur manuscripts are preserved in Japan, and later expanded to include other Old Uyghur written monuments as well. Japanese researchers have explored the con-tent, language, and history of these monuments, and they have published and translated many Old Uyghur texts. Among the researchers in this field, Masahiro Shōgaito, Takao Moriyasu, Kōgi Kudara, Dai Matsui, Hiroshi Umemura, Yukio Kasai, Kōichi Kitsudō, and others can be mentioned. Daha çox Əlaqəli məqalələr(Google)

Aysel Əhmədova

ANAS_1286

Elmi fəaliyyət

Şəxsi məlumatlar

İş yeri məlumatları

Google Scholar üzrə göstəricilər

Scopus üzrə göstəricilər

WOS üzrə göstəricilər